Tarihin Önemli Güneş Tutulmaları

Eski zamanlardan beri, insanlar ay’ın güneşi karartmasına şahit oluyorlar. Bu durum yaklaşan bir mucizeye, felakete, Tanrı’nın gazabına veya iktidar hanedanın yok olmasına işaret ediyor olabilirdi o tarihlerde.

Günümüz Suriye’sinde bulunan Ugarit’teki bir kil tablette açıklanan, kaydedilmiş en eski tutulmadan; eski bir Asur kentindeki ayaklanmaya sebep olan tutulmaya kadar, tarihin en önemli olaylarından bazılarını sizler için bir araya getirdik.


Ugarit Tutulması

Kaydedilen en eski güneş tutulmalarından biri olan Ugarit tutulması, 1948 yılında keşfedilen bir kil tabletin analizine göre: MÖ 1375 yılının 3 Mayıs gününde, gökyüzünde tam olarak 2 dakika 7 saniyelik bir kararmanın olduğu görülmüştür. Daha sonra, 1989’da Nature dergisinde yayınlanan bir rapor, tutulmanın aslında MÖ 1223’ün 5 Mart günü gerçekleştiğini bildiriyordu.

Önemli: Antik arkeolojik alanlarda bulunan kil tabletler, Babillerin sadece tutulmaları kaydetmediğini – bilinen en eski Babil kaydının MÖ 3 Mayıs 1375’te gerçekleşen tutulmanın olduğunu, aynı zamanda bunları tahmin etmede oldukça iyi olduklarını göstermektedir. Tutulmaları tahmin etmek için saros döngüsünü kullanan ilk insanlar onlardı. Saros döngüsü, ay döngüsü ile ilgilidir ve yaklaşık 6.585.3 gün (18 yıl, 11 gün ve 8 saat) uzunluğundadır.

Mars’ın bile gözle görünür olduğu bir karanlığın yaşandığını aktaran tarihçiler, dönemin halkının bu tutulmayı: “Güneş bizden ve medeniyetimizden utanıyor, bu yüzden gözlerini kapadı.” şeklinde yorumladıklarını ifade ediyorlar.


Asur Tutulması

Günümüz Irak ve Suriye bölgelerinde varlığını sürdürmüş Asur İmparatorluğu, MÖ 765’te güneşin beş dakika boyunca tamamen kaybolmasına şahit oldu. Dönemin ilk kayıtları, şu an Irak’ta bulunan ve Amerikan işgali sırasında zarar gören Qal’at Sherqat(resimdeki) şehrinde bulunmuştur.

Önemli: Yunan tarihçi Herodot’a göre, MÖ 585’te bir güneş tutulması, karanlık gökyüzünü birbirleriyle barışmak için bir işaret olarak gören Lidyalılar ve Medler arasındaki savaşı durdurdu.

Metinlerin çevirisi, Ashur şehrinde meydana gelen bir ayaklanmanın, yaşanan bu güneş tutulmasının aslında tanrısal bir uyarı olduğuna bağlanması ile başladığını söylüyor. Eski insanların, tanrısal mesajları vermek için tutulmayı kullandıklarına inanan halk, kısa süre içerisinde galeyana gelerek ayaklanmayı büyütüyor.


Çin Tutulması

MÖ 1302 yılında, Çinli tarihçiler güneşin 6 dakika 25 saniye boyunca kaybolduğu, destansı bir tutulmayı belgelediler. Güneş imparatorluğu sembolize ettiği için, tutulmanın yöneticilere ciddi bir uyarı anlamı taşıdığı düşünülmekteydi. Astronomi Tarihi ve Mirası Dergisi’nde yayınlanan bir araştırmaya göre, imparator bu tutulma sırasında vejetaryen yemekler yiyerek, çeşitli ayinlerle arınmaya ve güneşi karanlıktan kurtarmaya çalışmıştı.

Önemli: Çin’de güneş tutulmalarının imparatorun sağlığı ve başarısı ile ilişkili olduğu ve birinin tehlikede olduğu anlamına geldiğini düşünülüyordu. Efsaneye göre 2 astrolog, Hsi ve Ho, güneş tutulması öngöremedikleri ve hükümdarın hayatını riske attıkları için idam edildi.

NASA ve ilgili bilim insanları tarafından incelenen, kaplumbağa kabuğuna yazılmış metinlerde: “Üç alev güneşi yedi” şeklinde bir ifade kullanılmıştı. NASA’lı yetkililer bu üç alevin, sadece benzer tutulmalarda görülebilen, güneşin halka şeklindeki halinin bir tasviri olduğunu açıkladılar.


Hz. İsa’nın Çarmıha Gerilmesi

Hristiyanlık’ın kutsal kitabı İncil ve çeşitli tarihçiler, bir mucize veya uyarı olarak, Hz. İsa’nın çarmıha gerilmesinin ardından gökyüzünün saatler boyunca karardığını söylüyorlar. Aradan geçen uzun zamanın ardından tarihçi ve bilim insanları doğru zamanı saptamak için, astronomiden faydalandılar. Olası iki sonuçtan ilkine göre, MS 29 yılında yaşanan 1 dakika 59 saniyelik güneş tutulması, yaşanan bu olayla bağdaştırılmıştı. İkinci olayda ise MS 33’te güneş 4 dakika 6 saniye boyunca karanlığa gömüşmüş ve İsa’nın ölümünün işareti olarak kabul edilmişti.


Hz. Muhammed’in Doğumu

Kur’an-ı Kerim, Hz. Muhammed’in doğumundan önce yaşanan bir tutulmadan bahseder. Tarihçiler ve bilim insanları bu olayı, MS 569’da 3 dakika 17 saniye süren bir güneş tutulmasına bağladılar. Ayrıca Güneş, Hz. Muhammed’in oğlu İbrahim’in ölümünden sonra da 1 dakika 40 saniye boyunca ortadan kaybolmuştu. Bu olaylara rağmen ilk müslümanlar, güneş ve ayın tutulmasının ilahi bir manâ taşıdığını düşünmemişlerdi.

Bunun aksine, Hadis adı verilen metinlere göre Hz Muhammed, “Güneş ve ay bağımsız bir nizam içindedir. Ne birinin doğumunu ne bir başkasının ölümünü kehanet edemezler.” demişti.


Kral Henry Tutulması

Fatih William’ın oğlu İngiltere Kralı I.Henry, MS 1133’te öldüğünde, 4 dakika 38 saniye süren bir güneş tutulması yaşanmıştı. Malmasbury’li William, Historia Novella adlı el yazmasında, “iğrenç karanlık” dediği lanetin erkeklerin kalbini titretecek kadar korkunç olduğunu yazıyor. Ölümünün ardından Henry’nin krallığı, bu tutulmanın da etkisiyle savaş ve kaoslara sürüklendi.

Anglo-Sakson bir tarihçi bu tutulmayı şöyle ifade ediyor: ” Bu yıl Kral Henry, Lammas’tan yelken açtı ve ikinci gün gemide uyurken tüm dünya karardı; Güneş üç gecelik bir karanlığa büründü ve yıldızlar, erkekleri hayrete düşürecek kadar görkemliydi.”


Einstein’ın Tutulması

Kadimler tutulmaları Tanrı’nın büyük eylemlerinin işareti olarak görürken, fizikçiler 1919 tutulmasını bilimin zaferi olarak gördüler. 1919’da güneşin 6 dakika 51 saniye boyunca karardığı efsane tutulma sırasında, bilim adamları yıldızların ışığının bükülmesini ölçtüler. Bulgular, Einstein’ın yer çekimini uzay-zaman temeline yerleştiren genel görelilik teorisinin doğruluğunu kanıtladı.


Kaynak:
Astronomi Tarihi ve Mirası Dergisi
Nature Dergisi Tutulma Makalesi
NASA’nın Kronolojik Tutulmalar Açıklamaları
SPACE’nin Tutulmalar Makalesi
Historia Novella

Tarihin Önemli Ay Tutulmaları

5 1 Oy
Article Rating
Paylaşmaya ne dersin?
Takip
Bildir
guest
0 Yorum
Geribildirimler
Tüm yorumları görüntüle
0
Düşüncelerinizi belirtmek ister misiniz, lütfen yorum yapınx
()
x